ENDO UROLOGY • PCNL

Perkutan nefrolitotomiya (PCNL)

Buyrakka perkutant kirish, nefroskopiya, litotripsiya va toshlarni olib tashlashni bosqichma-bosqich o‘rganish.

Mavzu: PCNL — buyrak toshlarini perkutant olib tashlash

PCNL • OPERATIVE VIEW

PCNL: operatsiya bosqichlari va endourologik asboblar

KLT punksiyasi → guidewire → dilatatsiya → nefroskopiya → litotripsiya → ekstraksiya → drenaj
0:00 / 0:00
LASER LITHOTRIPSY • RIRS / PCNL

Lazer litotripsiyasi: buyrak toshi qanday parchalanadi

Sxemada fleksibl retrograd ureterorenoskop ko‘rsatilgan.
Схема лазерной литотрипсии камня почки
Muhim: rasmda RIRS/URS ko‘rsatilgan; PCNLning kirish yo‘li boshqacha.
TEXTBOOK • EAU • EXAM

PCNL bo‘yicha to‘liq nazariya — anatomiya va bosqichlar

Nazariy material mualliflari
Dehqonov Q.A
Abdumanonov B.B
Umanets R.V

Perkutan nefrolitotomiya (PCNL): ko‘rsatmadan operatsiyadan keyingi nazoratgacha

Asosiy g‘oya. PCNL — bu buyrakning kosacha-jom tizimiga teri orqali kirib, nefrostomik ishchi yo‘l hosil qilish, nefroskop kiritish, toshni parchalash va fragmentlarni chiqarishga asoslangan endourologik operatsiya.
BaholashKT, siydik, tahlillar
Holatprone / supine
Punksiyakerakli kosacha
Guidewireyo‘lni saqlash
Dilatatsiyaishchi trakt
Nefroskopiyaparchalash/chiqarish
Yakundrenaj va nazorat
Yodda tuting: PCNL = punksiya → guidewire → traktni kengaytirish → nefroskop → litotripsiya → fragmentlarni chiqarish → drenaj bo‘yicha qaror.
1. PCNL nimani anglatadi?

Percutaneous — teri orqali, nephro — buyrak. RIRS/URSdan farqli ravishda asbob siydik chiqarish kanali va ureter bo‘ylab emas, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri buyrakka hosil qilingan perkutant trakt orqali kiritiladi.

2. Kirish uchun kerak bo‘lgan anatomiya

Kosachalar, jom, buyrak ichidagi tomirlar va qo‘shni a’zolarni tushunish zarur. KT yordamida ichak, plevra/o‘pka, jigar yoki taloq kabi tuzilmalar punksiya yo‘lida turmasligi baholanadi.

Darslik: Smith & Tanagho's General Urology, 19e, 9-bob — Percutaneous Endourology and Ureterorenoscopy.
3. Qachon PCNL tanlanadi?
  • buyrak toshi >20 mm / >2 sm bo‘lsa — EAU bo‘yicha birinchi qator usul;
  • katta va murakkab, shu jumladan korallsimon toshlarda;
  • ayrim pastki kosacha toshlarida;
  • SWL yoki RIRS yetarli bo‘lmagan holatlarda.
4. Avval tuzatish kerak bo‘lgan holatlar
  • davolanmagan siydik yo‘li infeksiyasi;
  • qon ivish buzilishlari yoki antikoagulyantlar;
  • rejalangan trakt zonasidagi o‘sma;
  • homiladorlik — alohida, tajribali markaz qarori.
Infeksiya + obstruksiya: avval buyrakni drenaj qilish va antibiotik terapiya, keyin sepsis bartaraf bo‘lgach toshni definitiv davolash.
5. Operatsiyadan oldingi tekshiruv

KT tosh hajmi, joylashuvi, zichligi va kosacha-jom anatomiyasini ko‘rsatadi. Siydik ekmasi, kreatinin, OAK va koagulogramma infeksiya va qon ketish xavfini baholashga yordam beradi.

6. Prone va supine holatlar

Ikkalasi ham qo‘llanadi. Supine holatda bir vaqtning o‘zida retrograd ureteroskopik kirish osonroq bo‘lishi mumkin; prone — klassik perkutant kirish.

7. Punksiya va guidewire

UZI va/yoki rentgen nazoratida kerakli kosachaga igna kiritiladi. So‘ng guidewire o‘tkazilib, keyingi dilatatsiya uchun xavfsiz yo‘l saqlanadi.

8. Traktni kengaytirish

Ingichka punksion yo‘l nefroskop o‘tishi uchun kengaytiriladi. EAU standart traktlarni taxminan 24–30 Fr deb ko‘rsatadi; mini-PCNL kichikroq traktlardan foydalanadi va qon yo‘qotilishini kamaytirishi mumkin.

9. Nefroskopiya va litotripsiya

Qattiq nefroskopiyada ultratovush, pnevmatik yoki kombinatsiyalangan litotripsiya keng qo‘llanadi. Mini va fleksibl tizimlarda lazer tobora ko‘proq ishlatiladi.

10. Sahifadagi rasm haqida muhim izoh
Rasmda klassik PCNL emas, fleksibl retrograd ureterorenoskopiya ko‘rsatilgan. U lazer bilan toshni parchalash prinsipini yaxshi tushuntiradi. PCNLda lazer prinsipi o‘xshash bo‘lishi mumkin, ammo asbob buyrakka teri orqali hosil qilingan trakt bilan kiradi.
11. Operatsiya oxiridagi drenaj

Nefrostoma, JJ-stent yoki tanlangan asoratsiz holatlarda tubeless/totally tubeless variant ishlatilishi mumkin. Qaror qoldiq tosh, qon ketish, siydik ekstruvazatsiyasi, obstruksiya va infeksiya xavfiga bog‘liq.

12. Asosiy asoratlar

Qon ketish, isitma/sepsis, torakal asoratlar, qo‘shni a’zo shikastlanishi va urinoma asosiy guruhlardir. EAU katta tarixiy sharhda isitma 10,8%, transfuzion ehtiyoj 7%, torakal asorat 1,5% va sepsis 0,5% atrofida bo‘lganini keltiradi.

13. Nega tosh ekmasi muhim?

Oddiy siydik ekmasi manfiy bo‘lsa ham tosh ichida bakteriyalar bo‘lishi mumkin. Shuning uchun imkon bo‘lsa, PCNL vaqtida jom siydigi yoki tosh kulturasini olish postoperativ sepsis sababini aniqlashda foydali.

14. PCNL va RIRS farqi
PCNL: teri orqali buyrakka.
RIRS: uretra → qovuq → ureter → buyrak.
SWL: tashqaridan zarba to‘lqinlari.
15. Manbalar
Campbell-Walsh-Wein Urology, 13e — 88-bob buyrak/ureter anatomiyasi; 98-bob yuqori siydik yo‘li toshlarini jarrohlik davolash.
Smith & Tanagho's General Urology, 19e — 9-bob Percutaneous Endourology and Ureterorenoscopy.
EAU Guidelines on Urolithiasis — PCNL ko‘rsatmalari, texnika, drenaj va asoratlar.